اعتیاد از آسیب های جدی فردی و اجتماعی است و نه تنها بر روی زندگی فرد معتاد تاثیر دارد بلکه اطرافیان و بستگان وی را نیز در معرض آسیب قرار می دهد.

بیان مساله:

اعتیاد از آسیب های جدی فردی و اجتماعی است و نه تنها بر روی زندگی فرد معتاد تاثیر دارد بلکه اطرافیان و بستگان وی را نیز در معرض آسیب قرار می دهد. واکنش اعضای خانواده نسبت به فرد معتاد به خصوص با تاثیر پذیری از ویژگی های شخصیتی و کیفیت روابط درونی خانواده به ویژه با همسر فرد معتاد، می تواند آینده روابط زوجین را دچار بحران های عمیق نماید. تحقیقات نشان می دهد یکی از عواملی که ممکن است موجب بروز مشکلات بین زن و شوهر شود اعتیاد به مواد مخدر است (صادقی، 1380). بررسی مختصر نظریه ها و مدل های مطرح شده در حوزه زناشویی روشن کننده این مهم اند که عوامل مختلفی بر پایداری و ناپایداری ازدواج اثر می گذارند. یکی از این عوامل وجود روابط فرا زناشویی می باشد.

داشتن روابط فرا زناشویی موضوعی است که زوج درمانگران به صورت منظم در کارهای بالینی شان با آن مواجه می شوند و می تواند تجربه ای گیج کننده و دردناک برای همه ی کسانی باشد که به آن درگیرند، افزون بر این، روابط فرا زناشویی یکی از دلایل عمده ی طلاق و از هم پاشیدن ازدواج است (گلاس و رایت، 1997، به نقل از اسچیکلفورد ، 2008). روابط فرا زناشویی شامل برقراری ارتباط جنسی یک فرد متاهل با جنس مخالف، خارج از چهارچوب خانواده (غیر از همسر) است (کاوه، 1383).

در ایلات متحده بیشتر افرادی که در حال ازدواج هستند، انتظار دارند که تک همسری باشند و میزان مخالفت با روابط جنسی فرا زناشویی بالاست (جانسون و همکاران، 2002)، با این وجود، حدود 34 درصد از مردان و 19 درصد زنان در گروههای بزرگسال، درگیر شدن در روابط جنسی فرا زناشویی را در مرحله ای از زندگی شان گزارش می کنند (ویدرمن ، 1996). روابط فرا زناشویی همیشه موجب ضربه شدید احساسی به طرفین می شود. این نوع رابطه باعث بروز احساساتی مانندافسردگی، خشم، نامیدی، عدم اعتماد به نفس، از دست دادن هویت و احساس بی ارزشی در همسری می شود که به او خیانت شده است (امرزو و همکاران، 2012).

خیانت زناشویی همچنین باعث بروز احساس تردید، افسردگی و احساس گناه در همسری می گردد که خیانت کرده است(بوکام و همکاران، 2009). بررسی پیشینه پژوهش در زمینه عوامل مرتبط با روابط فرا زناشویی نشان می دهد که به طور کلی این عوامل در سه حیطه تفاوت های فردی (مانند ویژگی های شخصیتی و نگرش ها)، ماهیت رابطه (مانند سطح تعهد و رضایت از رابطه) و شرایط محیطی (مانند فرصت خیانت یا جذابیت شخص سوم) گنجانده می شود (وین درمن و هیورد ، 1999؛ فریکر ، 2006).

اهمیت و ضرورت:

بی وفایی و خیانت به همسر در نگاه اول پدیده ای فردی به نظر می رسد؛ اما با توجه به عواقب ناگوار و پیامدهای سوء آن که نهاد خانواده و تربیت فرزندان و نیز سلامت و امنیت جامعه را دچار اختلال و آشفتگی می کند، باید این معضل را از آسیب های اجتماعی پنهان و بسیار جدی به شمار آوریم. نداشتن آمار دقیق در کشور ما به منزله نبود این معضل و مشکل اجتماعی نیست؛ بلکه بی توجهی ما به این آسیب اجتماعی را نشان می دهد. همچنین، درج مطالب زیادی در جراید، آمار تماس ها با صدای مشاور، افزایش آمار مراجعان درگیری با روابط فرا زناشویی به دادگاههای خانواده و مراکز مشاوره، افزایش تعداد فیلم ها و سریال ها با موضوع خیانت و همچنین فیلم ها و سریال ها با موضوع بی وفایی زناشویی و همچنین، دانستن این موضوع به مثابه یکی از دلایل اصلی طلاق ها و قتل های خانوادگی و ناموسی، مبین این واقعیت تلخ است که این معضل اجتماعی به صورت پنهان در جامعه ما رواج دارد.

طبق برآوردها، بین 21 تا 70 درصد زنان و 26 تا 75 درصد مردان در ایالت متحده آمریکا حداقل یکبار در طول زندگی زناشویی به روابط خارج از ازدواج روی می آورند (جنیفر یو ، 2009). براساس نظر سنجی گالوپ در سال 2008، از 1025 نفر بزرگسال در آمریکا، 54 درصد از پاسخ گویان، فردی را که به همسرش خیانت کرده را می شناختند (جیسون ، 2008).

با توجه به موارد بالا، فهم دلایل روابط فرا زناشویی و فاکتورهای تاثیر گذار آن، برای هر زوج اهمیت زیادی دارد و مزایایی از قبیل کاهش شناخت های اشتباه، افزایش آگاهی از وسعت مشکل و کمک و احساس توانایی در پیشگیری و کنترل این موضوع در آینده را شامل می شود.

پیشینه:

نریمانی، پرزور، عطادخت، عباسی، (1394) پژوهشی با هدف نقش بهزیستی معنوی و پایبندی مذهبی در پیش بینی رضامندی زناشویی پرستاران انجام دادند. رضايت زناشويی از جمله عوامل مرتبط با سلامت روان و استرس شغلی پرستاران است. پژوهش حاضر با هدف تعيين نقش بهزيستی معنوی و پايبندی مذهبی در پيش بينی رضامندی زناشويی پرستاران صورت گرفته است. در اين مطالعه توصيفی تحليلی، 176 نفر از پرستاران شاغل در بيمارستان های اردبيل در سال 93 به ‌صورت نمونه‌گيری خوشه‌ای چند مرحله ای انتخاب شدند.

برای جمع ‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه های بهزيستی معنوی پالوتزيان و اليسون، پايبندی مذهبی و رضامندی زناشويی بر اساس معيارهای اسلامی استفاده شد. داده‌های به‌دست‌آمده با آزمون ضريب همبستگی پيرسون و تحليل رگرسيون همزمان مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. بين پايبندی مذهبی و بهزيستی معنوی با رضامندی زناشويی رابطه مثبت و معناداری وجود داشت. همچنين نتايج تحليل رگرسيون نشان داد که 3/32 درصد رضامندی زناشويی پرستاران، براساس پايبندی مذهبی و بهزيستی معنوی قابل تبيين است

پارگامنت و کولینگر (2010) در پژوهش خود به بررسی رابطه مذهب و تاب آوری پرداخت. نتایج پژوهش وی نشان داد که بسیاری از افراد مذهبی این احساس را دارند که ایمان در هنگام بحران به عنوان یک فرصت برای دستیابی به پیامدهای ارزشمند بیشتر به آنها کمک خواهد کرد و همچنین مذهب نیروی قدرتمندی برای تاب آوری افرادی است که در زندگی با تجارب آسیب زای زیادی رو به رو می شوند.

تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها

تعاریف مفهومی متغیرها تاب آوری: گارمزی و ماستن (2006) تاب آوری را «یک فرایند توانایی، یا پیامد سازگاری موفقیت آمیز علی رغم شرایط تهدید کننده» تعریف نموده‌اند که نقش مهمی در مقابله با تنیدگی‌ها و تهدیدهای زندگی و آثار نامطلوب آن دارد. بهزیستی معنوی: بهزيستي معنوي، حالتي از سلامتي است که بيانگر احساسات، رفتارها و شناخت‌هاي مثبت از ارتباط با خود، ديگران، طبيعت و موجودي برتر است(گامنز و فیشر، 2003).

جامعه، نمونه و روش نمونه گیری:

جامعه پژوهش حاضر کلیه همسران افراد مصرف کننده مواد در شهر ... را تشکیل می دهند. شیوه نمونه گیری به صورت در دسترس خواهد بود. وتعداد نمونه با توجه به حجم جامعه سو براساس جدول کرجسی مورگان تعیین خواهد شد.

ابزار:

پرسش‌نامة بهزيستي معنوي: مقياس بهزيستي معنوي را پالوتزيان و اليسون در سال 1982 ساختند که داراي 20 گويه است. ده گويه آن مربوط به بهزيستي مذهبي و ده گويه بهزيستي وجودي را اندازه‌گيري مي‌کند. دامنة سؤالات به‌صورت شش گزينه‌اي در مقياس ليکرت دسته‌بندي مي‌شود. دامنة نمره بهزيستي مذهبي و وجودي، هر کدام به تفکيک 10-60 است. نمرة بهزيستي معنوي، جمع‌ اين دو زير‌گروه است که دامنة آن 120-20 در نظر گرفته شده است. پالوتزيان و اليسون (1982)، ضرايب پايايي باز‌آزمايي براي خرده‌مقياس‌هاي بهزيستي مذهبي، بهزيستي وجودي و کل مقياس به‌ترتيب، برابر با 63/ 0، 86/0، 93/0 و ضرايب آلفاي کرنباخ، به‌ترتيب برابر با 91/ 0، 91/ 0، 93/ 0 گزارش کرده‌اند. پايايي اين مقياس، توسط دهشيري و همكاران (1387) بر دانشجويان دختر و پسر از طريق آلفاي كرونباخ براي كل مقياس و خرده‌مقياس بهزيستي مذهبي و خرده‌مقياس بهزيستي وجودي به‌ترتيب، 90/0،82/0 و 87/0و با روش بازآزمايي به‌ترتيب 85/ 0، 78/ 0 و 81/0 گزارش شده است.

منابع فارسی

بنائیان، شایسته؛ پروزین، ندا؛ و کاظمیان، افسانه. (1386). بررسی ارتباط سلامت روان و رضایت زناشویی زنان متاهل. مجله علمی دانشکده پرستاری و مامایی همدان، دوره چهاردهم، شماره 2: 52-63.

بهادري خسروشاهي، جعفر؛ هاشمي نصرت آباد، تورج. (1390). رابطه اميدواري و تاب آوري با بهزيستي روان شناختي در دانشجويان. انديشه و رفتار (روانشناسي كاربردي)، دوره 6 ، شماره 22 : 50-41.

منابع لاتین

Amato, P. R. & Rogers, S. J. (1997), A longitudinal study of marital problems and subsequentdivorce, Journal of Marriage and The Family, 59:612-624.

Atkins, D. C and et al. (2001), Understanding infidelity:Correlates in a national random sample, American Psychological Association, 15 (4):735-749.